Internet als Platform

Interview

De kunst van de twintigste eeuw stond onder het paradigma van de fotografie. 'In de elektronische wereld van de E-Media zal de kunst onder het paradigma van het net komen en moeten ook de musea zich aanpassen,' zegt Peter Weibel. Net art projecten worden langzamerhand gemeengoed en bereiken galeries en musea. Luinings werk valt tegenwoordig behalve op het net ook te zien op plekken als De Appel, Muhka, Galerie West en bij vele kunstenaarsinitiatieven. Daarnaast is hij geïnteresseerd in nieuwe presentatiemogelijkheden, zoals speedshows waarin iemand voor een avond een internetcafé afhuurt. De titels van zijn werk lijken ontleend aan science-fiction: C-Moss v.1.03 bijvoorbeeld, of exp0059232, of het uitgebreidere Passage through an 8-bit color palette. In engine 22027 knipperen stippen in steeds wisselende configuratie aan en uit op een veld dat voortdurend van kleur verandert.

In zijn atelier komt het gesprek al snel op interactiviteit in de computerkunst. 'Computersoftware,' zegt hij, 'biedt oneindig veel manieren om complexe interactieve werken te maken. Je kan de gebruiker gemakkelijk de controle geven over een enorme hoeveelheid aspecten van het werk, maar omdat deze daardoor bedolven wordt onder een zee van mogelijkheden moet je het vooral eenvoudig houden.' Hij laat me zijn werk traber 073 zien, dat bestaat uit negen blokken die horizontaal bewegen en een geluid geven als zij elkaar raken. Als je op een van de blokken klikt gaat het sneller bewegen, wat weer een ander geluidspatroon mogelijk maakt. Veel van Luinings kunst werkt via dat principe: aan een abstracte geometrische vorm wordt een geluid gekoppeld, waardoor naast een visuele ervaring ook de fysieke ervaring van geluid wordt gecreëerd. De geluiden zijn even abstract als de beelden, het geluid bestaat veelal uit tonen, brommen en dreunen. Vaak zijn het minimalistische composities waarin de bezoeker de ritmische herhaling en stilte kan manipuleren. Het werk spreekt daarmee meerdere zintuigen tegelijk aan. Volgens Luining heeft het net aan de sound engines - zo noemt hij zijn interactieve software werken - een enorme boost gegeven. Het internet is er een ideaal distributiemedium voor, omdat ze relatief weinig ruimte - in bytesize - in beslag nemen en dus snel te downloaden zijn. Sound engines laten zich het best omschrijven als software programma's waarmee een gebruiker audiovisuele composities kan maken binnen de grenzen die de maker heeft aangegeven. Naast zijn sound engines experimenteerde hij in de begintijd van internet ook met andere vormen van interactiviteit. Zo maakte hij een werk waarbij streams van webcams werden 'geript' (Parasite engine #18, 1999); deze werden vervolgens in kaders onder elkaar gezet, waarbij de gebruiker de grootte van de kaders kon manipuleren. Hierdoor werd het mogelijk met de streams (abstracte) composities te maken.

Van figuratief naar abstract door nieuwe software

Op mijn vraag hoe zijn internetwerk er twintig jaar geleden uitzag merkt hij op dat het hele internet slechts vijftien jaar oud is. Niemand realiseert zich dat meer omdat het medium inmiddels zo gewoon is geworden. 'Toen ik voor het eerst met het internet in aanraking kwam, vond ik de mogelijkheden fascinerend. Het is een virtuele ruimte die voor iedereen toegankelijk is en waar iedereen zijn werk kan neerzetten. Er is geen galerie of museum meer nodig. Het internet was in het begin een text-based medium, simpele animatie en geluid werden pas later mogelijk, met name toen eind jaren negentig Flash op de markt verscheen. Flash is belangrijk voor mij geweest niet alleen vanwege het makkelijk koppelen van beeld aan geluid, maar ook vanwege de esthetiek die het programma met zich meebracht. Plaatjes waren in eerste instantie moeilijk te importeren, dus gebruikte je de standaardvormen - blokken, stippen en lijnen zogenaamde vectorgraphics - waarmee het programma gemakkelijker om kon gaan. Mijn werk veranderde hierdoor van figuratief naar abstract. Ik raakte in die tijd geïnteresseerd in het werk van Peter Halley en Bridget Riley, vanwege de gelaagdheid en de beweeglijkheid van het beeld. Een interessante bijkomstigheid van het gebruik van een abstracte beeldtaal was overigens dat deze veel minder aan veroudering onderhevig bleek te zijn dan de figuratieve taal die gebruikt werd op het web en in webdesign.'

Html code vertalen in kleur en geluid

Na een periode van vooral interactief geometrisch werk met geluid verandert Luinings werk: 'Ik denk dat mijn interactieve installatie voor het Ministerie van Justitie (BGO MUI*5) de aanzet tot verandering was. Bij dit project stuitte ik op allerlei software en programmeer technische problemen waardoor ik gedwongen werd om na te denken over het materiaal (software) waarmee ik werkte. Mijn werk is toen conceptueler geworden, wat bijvoorbeeld leidde tot ZNC browser dat o.a. op Sonic Acts werd gepresenteerd. Dat is een browser die de achterliggende html code van webpagina's vertaalt in kleur en geluid in plaats van de plaatjes en tekst die je normaliter ziet. Dit werk laat zien dat je code op verschillende manieren kunt vertalen. Een ander werk dat een rechtstreeks uitvloeisel was van het nadenken over materiaal (code) is Formulas, een serie Photoshopfilters die eenmaal geïnstalleerd de hele interface van het software programma Photoshop kunnen overnemen. Omdat het installeren en spelen met de filters niet voor iedereen is weggelegd heb ik een film gemaakt over het programmeren en het gebruik ervan. Ik wilde daarin niet alleen laten zien hoe software tot stand komt en ermee gewerkt kan worden, maar bovenal was de film belangrijk omdat het een document is van iets waarmee we wellicht over twintig jaar niet meer mee kunnen werken.'

Waarom ben je daarna gaan bloggen?
'Dat bloggen is niet zomaar gekomen. Door continu achter het beeldscherm te zitten was ik niet alleen de grip op tijd verloren, maar ook zo'n zestig kilo aangekomen. Op gegeven moment heb ik mijn levensstijl van het ene op het andere moment totaal omgegooid en ben gaan wandelen. Tijdens deze steeds langer wordende wandelingen zag ik afgedankte computer apparatuur op straat liggen. Juist omdat ik met computers werk vond ik het zonde daar niets mee te doen. Dus ben ik het gaan documenteren in de vorm van een blog. Uit mijn wandelingen kwamen uiteindelijk stedelijke expedities voort zoals Urban Explorers en Galerie West, waarin ik met groepen mensen in hoog tempo langs het afval loop en mijn ervaringen vertel, waardoor een soort sociale interactie kan ontstaan.'

Een eigen tentoonstelling structureren

Rirkrit Tiravanija citeerde eens Wittgenstein: 'Don't look for the meaning of things, look for their use.' Denk jij er ook zo over? 'De sociale interactie van Tiravanija vind ik geweldig. Hij zet een drumstel en een aantal gitaren in een museum neer, waarmee bezoekers mogen gaan spelen. Zulke objecten zijn dan een stimulans tot handeling en geen autonoom object. Dat is waar ik in mijn werk naar zoek, alleen mijn podium is het internet. In digitale kunst is er sprake van handelen op het virtuele vlak; dat kan zich in een beperkt veld afspelen, maar ook in een complex veld waarin gebruikers met mobiele telefoons via een interface door een databestand kunnen navigeren om een eigen tentoonstelling te structureren waarover zij dan weer met anderen kunnen communiceren.'

Luining plaatst zijn werk in de context van de beeldende kunst. Zijn werk toont een ontwikkeling van beeldende composities op het net naar onderzoek van het medium. 'Ik zie de resultaten van dit onderzoek als kunstwerken die het normale gebruik van banale software overschrijden.' In zijn huidige werk valt vooral de verandering van schaal op. 'Ik ben weer aan de slag gegaan met het programmeren van sound engines. Het verschil is echter dat ik tegenwoordig vooral toewerk naar andere vormen van presentatie. In het begin ging de distributie van mijn werk via het internet, nu zet ik daarnaast mijn werk ook heel bewust in een werkelijke ruimte neer. Ik wil dat de toeschouwer in een meer fysieke relatie met het werk komt te staan en ben het groot en monumentaal gaan presenteren. Een voorbeeld hiervan is mijn werk n-engines*2 (7.60 x 2.10) dat onlangs te zien was tijdens de expositie Anti-Beeld in Arti et Amicitiae. Deze tentoonstelling toonde vooral veel shockerende kunst. Mijn abstract geometrisch werk gecombineerd met intens geluid, het enige abstracte werk in de tentoonstelling, maakte tussen al die heftige figuratieve werken veel reacties los. http://www.ctrlaltdel.org